Эй унда! Һыу таҙартыу өлкәһендә тәьмин итеүсе булараҡ, мин’ве үҙ күҙҙәрем менән күргән үҙенсәлекле проблемалар тау сәнәғәте йөҙөндә, ҡасан һүҙ һыу таҙартыу. Тау эштәре төрлө процестар өсөн ҙур күләмдә һыу ҡуллана, был һыуҙы дөрөҫ дауалау экологик кәрәклек кенә түгел, ә операциялар һөҙөмтәлелеге һәм тотороҡлолоғо өсөн дә мөһим. Был блогта, мин’ll ҡайһы бер хәл итеү өсөн сәнәғәт һыу таҙартыу өсөн тау сәнәғәтендә.
Проблеманы аңлау
Беренсенән, әйҙәгеҙ, ни өсөн һыуҙы эшкәртергә тау сәнәғәтендә шул тиклем мөһим. Тау эшмәкәрлеге генерациялау күп канализация һыуҙары, унда төрлө бысратыусылар, мәҫәлән, ауыр металдар (кеүек ҡурғаш, ртуть, һәм кадмий), ҡаты матдәләрҙе аҫҡы һәм кислоталар. Әгәр был бысраҡ һыуҙар дөрөҫ эшкәртелмәһә һәм тирә-яҡ мөхиткә ташланһа, һыу ятҡылыҡтарына, тупраҡҡа, кеше һаулығына етди йоғонто яһай ала.
Өҫтәүенә, һыу ҡиммәтле ресурс булып тора, ә ҡаҙылма байлыҡтар сығарыу операцияларында эшкәртелгән һыуҙы ҡабаттан файҙаланыу һыу ҡулланыуҙы һәм оператив сығымдарҙы һиҙелерлек кәметә ала. Шулай итеп, һыуҙы таҙартыу өсөн һөҙөмтәле ҡарарҙар табыу – еңеп сығыу - тирә-яҡ мөхит өсөн дә, тау компаниялары өсөн дә хәлде еңеп сыға.
Химик дауалау
Тау сәнәғәтендә сәнәғәт һыуын таҙартыу өсөн иң таралған иретмәләрҙең береһе – химик эшкәртергә. Химик матдәләр кислоталарҙы нейтралләштереү өсөн, ауыр металдарҙы ятҡылыҡ һәм ҡаты матдәләрҙе коагуляциялау өсөн ҡулланыла.
Мәҫәлән, эзбиз (кальций гидроксиды) йыш ҡына кислоталы шахта дренажын нейтралләштереү өсөн ҡулланыла. Кислоталы һыуға өҫтәлгәндә эзбиз кислоталар менән рН кимәлен күтәреү өсөн реакцияға инә, һыуҙы әҙерәк коррозияға бирешә. Был шулай уҡ гидроксидтар булараҡ ауыр металдарҙы осҡонлоҡҡа әйләндерергә ярҙам итә, уларҙы һуңынан ултырма йәки фильтрация аша сығарырға мөмкин.
Коагулянттар һәм флокулянттар — һыуҙы эшкәрткәндә ҡулланылған химик матдәләрҙең тағы бер мөһим класы. Коагулянттар, мәҫәлән, алюминий сульфаты йәки тимер хлорид, һыуға өҫтәлә, электр зарядтарын нейтралләштереү өсөн аҫылынып торған киҫәксәләр, уларҙы бергә йыйып ала. Флоккулянттар, икенсе яҡтан, оҙон - сылбырлы полимерҙар, был өйөмдәргә (флоктар) ҙурыраҡ үҫергә ярҙам итә, уларҙы еңеләйтергә йәки фильтрлау.
Әммә химик эшкәрткәндә үҙ етешһеҙлектәре бар. Химик матдәләр ҡулланыу ҡиммәтле булыуы мөмкин, ә дөрөҫ булмаған дозировка артыҡ - дауалау йәки аҫтында - дауалау килтерергә мөмкин. Шулай уҡ, химик шламды утилләштереү дауалау процесында генерацияланған хламный шлам проблемаһы булыуы мөмкин.
Физик дауалау
Физик дауалау ысулдары ла тау сәнәғәтендә киң ҡулланыла. Фильтрация — ғәҙәти физик дауалау процесы. Ул бысраҡ һыуҙарҙы фильтр матдә аша үткәреүҙе үҙ эсенә ала, мәҫәлән, ҡом, гравий йәки мембрана, аҫылынып торған ҡаты матдәләрҙе бөтөрөү өсөн.
Мембраналы фильтрация – айырыуса һөҙөмтәле ысул. Сәнәғәт канализация һыуҙарын таҙартыу өсөн мембрана модулдәренең төрлө төрҙәре бар. Мәҫәлән,Сәнәғәт һыуҙарын дауалау өсөн мембраналы модулдәрсәнәғәт канализация һыуҙарынан киң спектрлы бысратыусыларҙы бөтөрөү өсөн тәғәйенләнгән. Был модулдәрҙә ярым үтеп инеүсән мембрана ҡулланыла, ул бысратыусыларҙы һаҡлап ҡалғанда һыу аша үтергә мөмкинлек бирә.
Тағы бер типтағы был .Тышҡы баҫым Ультрафильтрация мембрана модуле. Был модуль тышҡы баҫымды ҡулланып, һыуҙы мембрана аша көсләп, ҡаты матдәләрҙе, бактерияларҙы һәм ҡайһы бер вирустарҙы һөҙөмтәле рәүештә бөтөрөү өсөн. Был’ы ышаныслы вариант һыу менән эшкәртергә юғары мутлыҡ.
Физик дауалау ысулдары кеүек фильтрация сағыштырмаса ябай эшләү һәм хеҙмәтләндереүҙе. Әммә улар бөтә төр бысратыусыларҙы, бигерәк тә иретелгән матдәләрҙе бөтөрөү өсөн етерлек булмауы ихтимал. Тимәк, уларҙы йыш ҡына башҡа дауалау ысулдары менән бергә ҡулланалар.
Биологик дауалау
Биологик дауалау шулай уҡ тау сәнәғәтендә сәнәғәт һыуын дауалауҙа роль уйнай ала. Ҡайһы бер микроорганизмдар органик бысратыусыларҙы тарҡатыу һәм һыуҙағы айырым ауыр металдар кимәлен кәметергә һәләтле.
Мәҫәлән, ҡайһы бер бактериялар ауыр металдарҙы окислай йәки кәметергә мөмкин, уларҙы химик формаһын үҙгәртә һәм уларҙы еңел генә сығарыуҙы еңеләйтә. Биологик дауалауҙы бысратыусылар төрөнә һәм дауалау маҡсаттарына ҡарап, аэроб йәки анаэроб шарттарҙа үткәрергә мөмкин.
Биологик дауалау өҫтөнлөгөнең береһе – йыш ҡына химик дауалау менән сағыштырғанда экологик яҡтан таҙараҡ. Әммә ул температура, рН һәм эретелгән кислород кеүек экологик шарттарҙы һаҡ контролдә тотоуҙы талап итә, микроорганизмдар дөрөҫ үҫешен һәм эшмәкәрлеген тәьмин итеү өсөн.
Алдынғы окисланыу процестары
Алдынғы окисланыу процестары (АОП) тау-байыҡтырыу һыуҙарында ҡатмарлы бысратыусыларҙы дауалау өсөн перспективалы иретмә булып сыға. АОП юғары реактив гидроксил радикалдарын генерациялай, улар органик һәм органик булмаған бысратыусылар киң спектрын тарҡата ала.
Был процестарҙы ныҡышмалы органик бысратыусыларҙы, ауыр металдарҙы, хатта ҡайһы бер радиоактив матдәләрҙе дауалау өсөн ҡулланырға мөмкин. Ҡайһы бер дөйөм АОП-тар озонация, фотокатализ һәм Фентондың реагентын үҙ эсенә ала.
АОП һөҙөмтәле бысратыусыларҙы бөтөрөү, уларҙы башҡа ысулдар менән дауалау ауыр. Әммә улар энергия – интенсив һәм махсус ҡорамалдар талап итә ала, был капиталды һәм эксплуатация сығымдарын арттырырға мөмкин.
Ҡабат ҡулланыу һәм ҡабаттан эшкәртергә
Асыҡ һыуҙарҙы дауалауҙан тыш, таҙартылған һыуҙы ҡабаттан файҙаланыу һәм ҡайтанан эшкәртергә — тау сәнәғәтендә һыу менән эш итеүҙең мөһим аспекты. Дауаланған һыуҙы тау эштәре операцияһы сиктәрендә төрлө маҡсаттарҙа ҡулланырға мөмкин, мәҫәлән, саңды баҫтырыу, мәғдән эшкәрткән һәм ҡорамалдарҙы һыуытыу.
Һыуҙы ҡабаттан файҙаланып, тау-байыҡтырыу компаниялары татлы һыу сығанаҡтарына таяныуҙы кәметә ала, улар йыш ҡына күп кенә тау участкаларында сикләнгән. Ул шулай уҡ экологияға йоғонто яһауҙы минималь кимәлгә еткерергә кәрәкле канализация һыуҙарының күләмен кәметергә ярҙам итә.
Мәҫәлән, һыу ҡулланып эшкәртелгәнҺыуҙы дауалау өсөн мембраналы модулдәрҡайтанан эшкәртелергә мөмкин, кире тау процесына, тотороҡло һыу сығанағын тәьмин итеү.
Һығымта
Һүҙҙе йомғаҡлап, тау сәнәғәтендә сәнәғәт һыуын таҙартыу өсөн бер нисә хәл итеү мөмкинлеге бар. Химик дауалау, физик дауалау, биологик дауалау, алдынғы окисланыу процестары, һәм ҡабаттан ҡулланыу һәм ҡабаттан эшкәртергә барыһы ла үҙ өҫтөнлөктәре һәм сикләүҙәре бар.
Асҡыс - был дөрөҫ комбинацияһын һайлау өсөн дауалау ысулдары аныҡ үҙенсәлектәренә нигеҙләнгән тау-байыҡтырыу һыуҙары, дауалау маҡсаттары, һәм булған ресурстар. Һыуҙы таҙартыу менән тәьмин итеүсе булараҡ, беҙ юғары - сифатлы продукция һәм хәл итеү юлдарын тәьмин итеүгә йүнәлтелгән, тау сәнәғәтенең төрлө ихтыяждарын ҡәнәғәтләндерергә.
Әгәр һеҙ’ы тау сәнәғәтендә һәм эҙләү һөҙөмтәле һыу таҙартыу ҡарарҙары, тартынмағыҙ, ярҙам итеү өсөн. Беҙ һеҙҙең аныҡ талаптарҙы тикшерә ала һәм һеҙҙең һыу менән дауалау һәм тотороҡлолоҡ маҡсаттарына ирешергә ярҙам итеү өсөн индивидуаль хәл итеү юлдарын тәьмин итеү.
Һылтанмалар
- "Таулыҡ һыуҙарын дауалау: технологиялар һәм идара итеү" Смит, Дж. һ.б.
- "Сәнәғәт һыуын дауалау ҡулланмаһы" Браун, А.
- "Һыу һәм ҡалдыҡтарҙы дауалау өсөн окисланыу процестары" Гарсия тарафынан - Санчес, А.